ابن ميثم البحراني ( مترجم : محمدى مقدم / نوايي )

571

شرح نهج البلاغة ( فارسي )

سخن امام ( ع ) به صورت قضيّه شرطيّهء متّصله آمده است وتقدير آن اين است كه اگر كوهها از جا كنده شوند تو از جايت تكان نخور ! بدين معنى كه هرگز عقب‌نشينى نكن . وقتي كه بنا باشد در مقابل تكان خوردن كوه ( به فرض ) تكان نخورد قهراً در مقابل تغييرات جزئي ديگر به طريق أولى نبايد تغييرى در عزم وارادهء بر جنگ پديد آورد . بنا بر اين سخن امام ( ع ) مبالغه است براي نهى از عقب نشينى . به دنبال اين تأكيد پنج دستور به شرح زير بيان مىدارد : ( 3645 - 3643 ) 1 - اين كه در هنگام جنگ دندانها را بر هم بفشارد واين مستلزم دو چيز است : الف - دندان بر دندان فشردن مانع سستى وترس مىشود . انسان اين حالت را در سرما وترسى كه موجب لرزيدن مىشود آزموده است كه هر گاه دندانها را بر يكديگر بفشرد لرزش مىايستد وبر بدن خود مسلّط مىشود . ب - در اين حالت ضربه به سر زياد اثر نمىكند ، همچنان كه امام ( ع ) در جاى ديگر فرموده است دندانها را بر يكديگر فشار دهيد زيرا شمشيرها را از رسيدن به مغز كند مىسازد وآن به اين دليل است كه در اين حالت قدرت وسختى در سر متمركز مىشود . ( 3648 - 3646 ) 2 - جمجمه‌ات را به خدا بسپار ، اين كلام استعارهء زيبايى است كه جمجمه را به وسيله‌اى تشبيه كرده است كه براي استفادهء ديگران به عارية داده مىشود وسپس به صاحبش باز مىگردد . بنا بر اين سود بردن دين خداوند وحزب أو از محمّد حنفيّه شباهت پيدا مىكند به استفاده كردن از عارية . بعضي از شارحان نهج البلاغة گفته‌اند در اين كلام تذكّرى بر محمّد حنفيّه است كه در اين جنگ كشته نمىشود ، زيرا آنچه به خدا عارية داده شود حتماً به سلامت برمىگردد . واين ، اضطراب أو را برطرف ودلش را آرام مىسازد . ( 3652 - 3649 ) 3 - توصيه مىكند كه قدمهايش را بر زمين استوار سازد وآنها را همانند